Categoria: faras3d.pl

W pudełku jest czterdzieści osiem żetonów znalezisk – wiele z nich przedstawia autentyczne zabytki przechowywane w Muzeum Narodowym w Warszawie, szczególnie malowidła. Świątyni Totmesa III i chrześcijańskiej katedry funkcjonującej między VIII a XIV wiekiem. Ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska. Stereoskopowy film powstał dzięki współpracy filmowców z polskimi archeologami specjalizującymi się w historii Nubii. Zajmuje się popularyzacją dorobku polskiej archeologii, dokumentuje pracę polskich misji archeologicznych w Sudanie i Egipcie. Autorem obu nagrodzonych projektów jest Władysław Jurkow – reżyser, dziennikarz, autor filmów dokumentalnych dla TVP, HBO, WDR.

Doczyszczanie przedniej i tylnej powierzchni malowideł

• Pod koniec XX wieku polscy archeolodzy znaleźli w Faras najcenniejsze artefakty.
• Przy tej okazji pod pierwszą warstwą lica odkrywano niekiedy starsze malowidła.
• Jednemu z najbardziej spektakularnych odkryć polskiej archeologii śródziemnomorskiej – słynnej średniowiecznej katedry z Faras przebadanej pół wieku temu w Sudanie, poświęcona jest uruchomiona właśnie strona internetowa.
• Stereoskopowy film FARAS 3D powstał dzięki współpracy filmowców z polskimi archeologami specjalizującymi się w historii Nubii.
• Płyty perforowane pokrywano merlą, zarówno wokół obrysu malowidła jak i po bokach drewnianego pudła.

Narteks, czyli rodzaj obszernego przedsionka, w którym gromadzili się pokutujący grzesznicy, zajmował zachodnią część kościoła. Portret pustelnika Amone i wizerunki nubijskich biskupów Petrosa i Marianosa, a także narteksu, z którego do Muzeum trafiła większość malowideł. Anny, oraz dwóch kaplic po południowej stronie kościoła, gdzie znajdował się m.in. Ekspozycja malowideł odtwarza wystrój nawy północnej, skąd pochodzi m.in.

Słynne freski z Faras na wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie

Ponad 60 malowideł z okresu od VIII do XIV wieku pochodzi z kościoła katedralnego biskupów Faras, dużego ośrodka miejskiego w średniowiecznym królestwie Nobadii, na obszarach dzisiejszego Sudanu. Film stereoskopowy Faras 3D porusza zmysły, dlatego w autentyczny sposób pozwala na ponowne odkrycie unikatowych zabytków sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego –  obejmującego VIII–XIV wiek. W filmie przedstawiona jest architektura kościoła i malowidła ścienne które powstały w okresie od VIII do XII wieku. Cyfrowa rekonstrukcja wnętrza katedry faraskiej w technologii stereoskopowej 3D, którą można na co dzień oglądać w sali multimedialnej w galerii Faras w MNW, otrzymała honorowe wyróżnienie Media&Technology MUSE Award w kategorii filmów zrealizowanych dla ekspozycji muzealnych. Freski te pochodzą z katedry Faras  (miejscowość w północnym Sudanie, Afryka) i są zabytkami kultury nubijskiej okresu chrześcijańskiego, VIII-XIV wiek.

Maty do gry (Play Mats)

Znaczna większość znalezionych przez polskich archeologów zabytków tego typu z terenów Nubii pochodzi z okresu chrześcijańskiego. Najliczniejszą grupę z prezentowanych w galerii stanowią krzyże ręczne, noszone prawdopodobnie już w VI wieku w Etiopii. Malowidła te datowane są na okres pomiędzy VII a XIV wiekiem i znajdowały się na różnych warstwach tynku (co związane jest z wielokrotnymi przebudowami katedry i pokrywaniem jej ścian kolejnymi malowidłami).

Polska przekazała Grecji judaika skradzione z tego kraju przez Niemców w czasie II wojny światowej (wideo)

Oglądając przestrzenną rekonstrukcję katedry można zobaczyć prezbiterium, nawy, kaplice i przedsionek oraz pierwotne rozmieszczenie malowideł, którymi pokryte były ściany kościoła. Profesora Kazimierza Michałowskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie – galeria stała Muzeum Narodowego w Warszawie, prezentująca głównie zabytki sztuki i kultury nubijskiej okresu chrześcijańskiego. Obecnie Faras znajduje się pod powierzchnią jeziora Nasera, ale dzięki odkryciu polskich archeologów część tamtejszych zabytków udało się uratować. Ekspedycja została zorganizowana, by uratować zabytki kultury nubijskiej, zanim teren zostanie zalany w związku z utworzeniem sztucznego jeziora Nasera. Katedra w Faras, położona w Nubii w północnym Sudanie, została odkryta przez polskich archeologów w latach 60.

Polska badaczka na nowo interpretuje dwa malowidła z Katedry w Faras

Sufity i fragmenty ścian w tej przestrzeni pomalowano na kolor bakłażanowy, dobrze współgrający z barwami nubijskich malowideł. Rustykalna faktura tynków na ścianach i ich kolor nawiązują do faktury i barwy teł konserwatorskich, na których eksponowane są malowidła. Podkreślone kolorem blendy w arkadach są tłem ekspozycyjnym dla malowideł i kamiennych detali architektonicznych.

Inne dyskusje

Surowe, oszczędne w środkach wyrazu malowidła miały ukazywać nie to, co materialne, ziemskie i zmienne, ale to, co niematerialne, boskie i niepodlegające zmianom. W czasie, gdy w katedrze w Faras powstawały najstarsze malowidła ścienne, rola obrazów w życiu Kościoła była już ugruntowana. W XII wieku w niszy powstał wizerunek Matki Boskiej w koronie i cesarskim płaszczu stojącej z małym Chrystusem na rękach na tle faras3d.pl ciemnobłękitnego, nocnego nieba. Około połowy X wieku całą ścianę wraz z niszą pokryto drugą warstwą tynku. Róg i miecz miały zapewne przypominać pokutnikom stojącym podczas liturgii w tej części kościoła o zbliżającym się dniu Sądu. Właśnie od strony narteksu, przed 923 rokiem, gdy zamurowano główne wejście w zachodniej fasadzie kościoła, w jego miejscu uformowano płytką niszę.

Sala na parterze Muzeum Narodowego została odmieniona i unowocześniona. Jesienią 2014 roku Galeria Faras została udostępniona widzom w nowej aranżacji, a bezcenne dzieła prezentowane są według nowego scenariusza. Gra została wydana przy współpracy z Muzeum Narodowym w Warszawie. Mechanika gry oparta jest na regułach gier memo – na planszy, przedstawiającej fundamenty katedry, kładziemy żetony, zakrywamy i staramy się odkryć pary (jednak nie dwa takie same obrazki, lecz typy, np. dwa znaleziska ceramiczne). Poza malowidłami na żetonach znajdziemy również kości, ceramikę, varia, a także skorpiony i… piasek.

Uzupełnieniem dzieł z Faras i innych stanowisk archeologicznych w Sudanie są zabytki reprezentujące tradycje faraońską, bizantyjską, koptyjską i arabską – wszystkie one w jakiś sposób tworzyły kulturę dawnej Nubii. W Galerii obok licznych elementów wystroju architektonicznego, uporządkowanych w porządku chronologicznym, zobaczyć można również inskrypcje z katedry – fundacyjną z roku 707 oraz inskrypcje grobowe, przedmioty z grobów biskupów i wiele innych. Dzięki pracy konserwatorów i wszystkich członków misji zdjęto ze ścian ponad 110 malowideł, a w rezultacie podziału znalezisk, które przypadły Sudanowi i Polsce – 67 trafiło do Warszawy.

IPN: Róża Luksemburg nie zasługuje na upamiętnienie w polskiej przestrzeni publicznej

Ekspozycję obiektów z Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie otwarto w 1972, a w została w 2015 roku została rozszerzona o m.in. Wśród eksponatów przekazanych Polsce znalazły się łącznie 67 malowidła ścienne, a także m.in. Przedstawienie Archanioła Michała z IX wieku i biskupa Marianosa z 1002 roku. Do innych malowideł ściennych przechowywanych w Warszawie zalicza się m.in.

Taki detal jest charakterystyczny w sztuce nubijskiej dla archaniołów Michała i Gabriela, jest to zatem jeden z faras3d.pl nich. Niewielki zachowany fragment malowidła utrudnia identyfikację postaci. Właśnie to połączenie piękna i siły przyciągnęło mnie do tego malowidła.

The National Museum in WarsawWarsaw, Poland

Możemy tu zobaczyć malowidła pochodzące z narteksu, bocznych naw, oraz z absydy. Najważniejszą rolę odgrywa duża sala, nawiązująca do wnętrza katedry. Zaakcentowano liturgiczne znaczenie malowideł, jak również ich funkcję w kulcie indywidualnym. Starano się nawiązać do oryginalnej topografii świątyni i pierwotnego rozmieszczenia elementów wystroju kościoła. Prezentowała ona malowidła w układzie chronologicznym, zgodnie z ówczesnymi sposobami aranżowania ekspozycji muzealnych. Powstały one w efekcie przyjęcia w Nubii wzorów i kanonów sztuki bizantyjskiej i koptyjskiej, a następnie przetworzenia ich w duchu lokalnym.

Odnaleźli tam malowidła o tematyce religijnej, które znajdowały się na ścianach ruin. Więcej artykułów o programie „O dziełach sztuki…”. W 2014 Galeria Faras została otwarta w obecnej aranżacji. W ten sam sposób do malowideł przyprasowano pasy tkaniny, które następnie przymocowane zostały do specjalnie skonstruowanych stelaży. Warunki klimatyczne były trudne, wnętrze katedry, podzielone na mniejsze pomieszczenia, nie pozwalało na użycie maszyn. Prof. Michałowskiemu zaproponowano kilka stanowisk, wybrał on Faras, gdzie wykopaliska były prowadzone jeszcze na początku XX wieku.

• Uczestniczyli oni w międzynarodowej akcji ratowania zabytków Nubii, które miały zostać zalane wodami sztucznego jeziora.
• Przedstawienie Archanioła Michała z IX wieku i biskupa Marianosa z 1002 roku.
• Właśnie od strony narteksu, przed 923 rokiem, gdy zamurowano główne wejście w zachodniej fasadzie kościoła, w jego miejscu uformowano płytką niszę.
• Potem muzeum zaczęło się szybko rozwijać, a polscy archeolodzy zaskakiwali cały świat wynikami swoich prac.
• Autorem obu nagrodzonych projektów jest Władysław Jurkow – dokumentalista i dziennikarz, autor filmów dokumentalnych realizowanych m.in.

Przygotowanie obrysu (płyty wzmacniającej) i sklejanie z płytą malowidła

Z polskich wykopalisk w Edfu i Tell Atrib w Egipcie oraz najcenniejsze dzieła sztuki bizantyńskiej ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. W dalszej części sali można oglądać malowidła pochodzące głównie z klatki schodowej, westybulu północnego i ścian zewnętrznych kościoła, m.in. W części ekspozycji przypominającej wnętrze sakralnej budowli znalazły się malowidła rozmieszczone podobnie jak w faraskiej świątyni. Ocalono przed bezpowrotnym zniszczeniem wiele zabytków dawnych kultur rozwijających się na terenie Doliny Nilu od czasów prehistorycznych.

W czasie tej trwającej przez wiele tygodni, delikatnej pracy przeprowadzono również analizy ułożenia warstw, sporządzono diagramy stratygraficzne oraz wydzielono nie rozpoznane w Faras znajdujące się po licem starsze malowidła. Zdecydowano się na całkowite usunięcie resztek zaprawy – pomimo sporej wartości zabytkowej pokruszona zaprawa znajdowała się w fatalnym stanie, dodatkowo przed zdjęciem ze ścian katedry w Faras zadomowiły się w niej termity. Ponadto konserwatorzy odnotowali i zebrali próbki wszystkich materiałów i elementów występujących na powierzchni malowidła – zaprawy, tynków, włókien, kryształków soli, a także nasion, owadów i rybiej łuski. Wykonano również fotografie malowideł w podczerwieni oraz fotografie faktury powierzchni w promieniach skośnych.

Można w niej oglądać również elementy architektoniczne, kamienne części wystroju kościoła i inskrypcje oraz wiele innych przedmiotów, w tym ceramikę. Celem wydarzenia jest popularyzacja filmów polskich i egipskich dotyczących tematyki średniowiecza w Europie i na Bliskim Wschodzie. Galeria Faras, oprócz przypominania o największych osiągnięciach polskiej archeologii, ukazuje także różnorodność sztuki religijnej. Zadziwia bogactwo form tych przedmiotów – prezentowane krzyże etiopskie, ruskie, rosyjskie, huculskie, ukraińskie czy egipskie różnią się między sobą wykonaniem, kształtem i materiałem, przez co pokazują niejednolitość kultury chrześcijańskiej. Szczególną uwagę zwraca kolekcja krzyży, pochodzących z różnych kręgów kulturowych i epok. Podziwianiu poszczególnych malowideł towarzyszą bowiem autentyczne koptyjskie śpiewy liturgiczne.

Spoidłem malowideł była guma roślinna, a one same zostały wykonane na gipsowym podkładzie z mułu nilowego i piasku. Drogą analiz i testów określono jednak pierwotne techniki wykonania malowideł oraz ich współczesny stan zachowania. Demontaż malowideł i ich konserwacja w ośrodku oddalonym od stanowiska pochodzenia były w owym czasie całkowitą nowością.

Najsłynniejszy warszawski nubiolog i historyk sztuki: życie i działalność Kazimierza Michałowskiego

Ta część galerii poświęcona jest krzyżom różnego pochodzenia i różnych typów. W tej sali prezentowane są malowidła w większości zdjęte ze ścian narteksu, nawy północnej, prezbiterium oraz kaplic ze strony południowej. Sala VI zaprojektowana jest w taki sposób, aby oddać charakter świątyni, poprzeczne arkady wydzielają kolejne aneksy, w których prezentowane są ścienne malowidła, rozmieszczone w podobny sposób jak w katedrze w Faras. W salach II i III można obejrzeć filmy dotyczące historii odkryć, samej Nubii oraz Kampanii Nubijskiej, a także malowideł, ich stylu i ikonografii.

Dalej, w wydzielonym pomieszczeniu planowana jest projekcja filmu w technologii 3D ukazującego zrekonstruowaną katedrę, a także filmów poświęconych osobie prof. Kazimierza Michałowskiego, wybitnego polskiego archeologa, odkrywcy faraskiej świątyni i twórcy Galerii Faras. VII wieku w tym samym miejscu, w którym sto lat później zbudowano katedrę, będą pokazane w pierwszej części sali, przy wejściu. W nowej aranżacji zabytki ze starszego kościoła, wzniesionego w 1. Wojciech Pawłowski z Rodziną sfinansowali całkowitą modernizację, umożliwiając tym samym planowane otwarcie Galerii Faras po ponad 40 latach od pierwszego, publicznego udostępnienia zabytków.

Przeprowadzono także laserowe badania podłoża, na które malowidła wówczas nałożono. Zabezpieczono malowidła, i oczyścili zabrudzenia, więc teraz kolory nabrały wyrazistości. – W naszych pracowniach brakuje miejsca, a dzięki temu, że galerie na parterze były zamknięte podczas remontu, mogliśmy wszystkie zabytki położyć na podłodze i dokładnie obejrzeć.